نذر در امامیه

در سه ماهگي خواب ديدم گفتند اگه ميخواي بچه ات سالم باشه اسم اش را مهدي بگذار. سونوگرافی کردم قلب بچه نامنظم بود متوسل به امام زمان شدم و گفتم اسم اش را مي گذارم مهدي. در پنج ماهگي رفتم سونوگرافی و گفت قلبه بچه سالمه سالمه. اگر اسم بچه ام را تو شناسنامه مهدي بذارم ولي بيشتر عرشيا صداش بزنم گناه داره؟

small_re1197.jpgنذر در زبان عربی به معنای وعده است. بنابراین نذرکننده به امری معین وعده می دهد که در آینده به تحقق برساند و وعده ی او منوط و مشروط بر انجام آن کار است. برای مثال فرد نذرکننده می گوید: اگر این کار عملی شود، چنین خواهم کرد و گاهی هم می گوید: در هر حال این کار را انجام می دهم.
در کتاب لسان العرب این چنین آمده است «نذر(نحب) چیزی است که انسان نذر می کند و آن عهد را به طور واجب بر عهده می گیرد.» (لسان العرب، ابن منظور، ج 7، ص 663) از دیدگاه فقه، نذر یعنی اینکه نذرکننده برای انجام کاری فقط در راه رضای خداوند، خود را به انجام کاری ملزم نماید و یا برای ترک کاری، باز هم برای جلب رضای خداوند، خود را موظف کند.
نذر را به «نحب» نیز تعبیر کرده اند و از آن جمله، گفته ی خداوند متعال در قرآن کریم است که می فرماید: «من المومنین رجالٌ صدقوا ما عاهدواالله علیه فمنهم من قضی نحبه و منهم من ینتظر و ما بدّلوا تبدیلا»(سوره احزاب، 22) برخی از آن مومنان، بزرگ مردانی اند که به عهد و پیمانی که با خدا بستند کاملاً وفا کردند پس برخی پیمان خویش گزاردند و بر آن عهد ایستادگی کردند تا رد راه خدا شهید شدند ... در تفسیر آمده است که «نحب» همان «نذر» یا عهد است.
خداوند متعال در قرآن كريم فرموده است: «امن يجيب المضطر اذا دعاه و يكشف السوء و يجعلكم خلفاء الارض أًءِلاه مع الله قليلا ما تذكّرون.»
آن كيست كه دعاي بيچاره مضطر را به اجابت مي رساند و رنج و غم آنان را برطرف مي سازد و شما را جانشينان اهل زمين قرار مي دهد؟ آيا با وجود خداي يكتا خدايي نيست؟ اندكي متذكر هستند.(نمل، آيه 62 )
نذر در حقيقت نوعي پيمان با خداوند متعال است و نذر در التزام شخص نسبت به خداوند متعال براي انجام يا ترك كاري، با پيمان و قسم مشترك است.
نذر بر اطاعت: اين است كه انسان به انجام طاعت و مستحبات اقدام نمايد كه به منزله ي شكر عملي براي خداوند متعال در برابر استجابت نذر است. مانند نذر امام علي عليه السلام هنگامي كه امامان حسن و حسين عليهماالسلام مريض شدند. يعني نذر مانند اين است كه انسان بگويد: براي خدا بر من است اگر حاجتم برآورده شود؛ به حج يا عمره بروم يا از مالم فلان مبلغ را انفاق كنم؛ پس در حقيقت شكر خداوند متعال است به خاطر نعمتي كه به سبب برآوردن حاجت به او ارزاني داشته است.
پروردگار در قرآن كريم مي فرمايد: «أَوْفُوا بِعَهْدي أُوفِ بِعَهْدِكُم»؛[1] به عهد و پيمان با من وفادار باشيد تا من نيز رفتار متقابلي با شما داشته باشم. طبيعي است انسان هنگامي مي تواند از خداوند، توقع برآورده كردن حاجات و درخواست هاي خود را داشته باشد كه خود نيز در طرف مقابل به درخواست هاي او پاسخ مثبت داده و در مورد تعهداتي كه از گذشته با او داشته پيمان شكني نكند و چه بسا ممكن است به دليل سهل انگاري در اين امور، كمتر مورد توجه پروردگار قرار گيرد.
شرط صحت نذر اين است كه بين دو امر زير انعقاد و پيوندي باشد:
1- در تلفظ نذر انسان به زبانش ظاهر مي شود. پس اگر در قلبش نيت كند كه كار معيني را انجام مي دهد و آن را به زبان نياورد وفا به نذر بر او واجب نمي شود.
2- نذر حتماً بايد براي خداوند متعال باشد (بايد حتما بگويد: براي خدا بر من است كه...).
خواندن صيغه نذر به لفظ الله يا اسماء و اوصاف الهيه شرط مهم براي صحت نذر است. يعني نذر كننده بايد بگويد: براي خدا بر من است كه...
در توضيح المسائل آمده است: در نذر بايد صيغه خوانده شود، و لازم نيست آن را به عربي بخواند، پس اگر بگويد چنانچه مريض من خوب شود براي خدا بر من است كه ده تومان به فقير بدهم، نذر او صحيح است، و اگر بگويد براي خدا نذر كردم چنين كنم يعني اگر بگويد: «چنانچه مريض من خوب شود، براى خدا بر من است كه ده تومان به فقير بدهم»، نذر او صحيح است ـ بنا بر احتياط واجب ـ بايد عمل كند، ولي اگر نام خدا را نبرد و فقط بگويد نذر كردم، يا نام يكي از اولياي خدا را ببرد نذر صحيح نيست. و نذر اگر صحيح بود و مكلف به نذر خود عمداً عمل نكرد گناه كرده است، و بايد كفاره بدهد، و كفاره وفا نكردن به نذر مانند كفاره مخالفت قسَم است، كه بعداً خواهد آمد.
بر نذر كننده واجب است كه به نذر خود وفا كند و به تاخير انداختن آن هم جايز نيست مگر با دليل موجّه. خداوند متعال در قرآن كريم فرموده اند: «وليوفو نذورهم» (سوره حج، 29 ) بنابراين وفاي به نذر توصيه و تاكيد شده است.

كفاره ي گناه وفا نكردن به نذر
اگر نذر كننده اي بدون علت يا مانعي به نذرش وفا نكرد، كفاره اي بر او واجب مي شود:
1- آزاد كردن بنده.
2- غذا دادن به ده فقير يا لباس پوشاندن بر آنها.
3- نذر نوعي پيمان با خداوند متعال است و نذر در التزام شخص نسبت به خداوند متعال براي انجام يا ترك كاري، با پيمان و قسم مشترك است.
شما كه آن خواب را ديده ايد و ان شاء الله خواب شما هم صادق بوده است و با بيان شما مريضي و مشكل آن فرزند هم حل گرديده است اگر چه شايد نذر شما نذر شرعي نبوده باشد كه بايد خودتان شرايطي را كه در بالا بيان داشتيم تطبيق داده و بفهميد كه چگونه بوده است، خوب است كه براساس اعتقاد خود عمل نمود و نام فرزند خود را به نيكويي گذاشته و نام ببريد كه اين ناميدن شما بسيار نيكو و عزيز است و باعث بركت و ان شاء الله باعث ياري دين و قيام امام غايبمان توسط شايستگان از ايشان باشد.
[1] بقره، 40.