فصل ششم - احکام

ازدواج با اهل‌سنت 
حکم ازدواج دختر شیعه با مردی از اهل تسنن چیست؟

همه مراجع (به جز بهجت، تبریزی و وحید): ازدواج دختر شیعه با مرد سنی، مکروه است ؛ ولی اگر بترسد که بر اثر ازدواج با او به گمراهی بیفتد، جایز نیست.[1]
آیات عظام بهجت، تبریزی و وحید: اگر بترسد که بر اثر ازدواج با او به گمراهی بیفتد، جایز نیست و در غیر این صورت بنا بر احتیاط واجب، با او ازدواج نکند.[2]
تبصره. ازدواج با برخی از فرقه ها مانند: غلات، ناصبی ها و خوارج - که خود را مسلمان می پندارند، ولی در حقیقت محکوم به کفر هستند - جایز نیست.
 

طواف نساء 
درباره «طواف نساء» برایم توضیح دهید؟

خداوند در قرآن کریم می فرماید:
«ثُمَّ لیَقضُوا تَفَثَهُم وَ لیُوفُوا نُذُورَهُم وَ لیَطَّوَّفُوا بِالبَیتِ العَتِیقِ»[3]؛
«سپس آلودگی هایشان را بر طرف سازند و به نذرهای خود وفا کنند و بر گِرد آن خانه کهن طواف نمایند»
امام رضا (علیه السلام) درباره آیه «وَ لیَطَّوَّفُوا بِالبَیتِ العَتِیقِ» فرمودند: مقصود از طواف واجب، طواف نساء است.[4]
در روایت است که تا زمانی که مرد «طواف نساء» را انجام نداده بهره مندی از زن برای او حرام است. همچنین زن تا هنگامی که طواف نساء را انجام نداده، جایز نیست که به مرد نزدیک شود و با او آمیزش کند.[5]
آری! مُحرم، هنگامی به طور کامل از احرام خارج می شود و همه محرّمات بر او حلال می گردد که به نیت طواف نساء هفت مرتبه طواف کرده و دو رکعت نماز طواف نساء به جا آورد.[6] آن قدر طواف نساء اهمیت دارد که یکی از یاران امام صادق(علیه السلام) می گوید از حضرت(علیه السلام) در مورد مردی که طواف نساء را فراموش کرده و به شهر و دیار خود برگشته، پرسش نمودم؛ امام(علیه السلام) فرمودند: همسر او بر او حلال نمی شود تا این که یک نفر را اجیر کند و بفرستد به مکه تا به نیابت از او طواف نساء را انجام دهد، و اگر پیش از آن که به نیابت از او طواف انجام دهند از دنیا برود، ولی او باید به نیابت از او طواف نساء را انجام دهد.[7]
راوی گوید که از امام کاظم(علیه السلام) پرسیدم: آیا بر خواجگان یا پیره زنان هم طواف نساء واجب است؟ امام(علیه السلام) فرمودند: آری بر همه آنها طواف نساء واجب است.[8]
شایان ذکر است که اهل‌سنت به جای طواف نساء «طواف وداع» دارند، آنها طواف نساء را واجب نمی دانند.[9] برخی از فقها، مانند شیخ صدوق و شیخ طوسی، برآنند که اگر کسی طواف نساء را ترک کرد ولی طواف وداع را انجام داده بود، طواف وداع جایگزین طواف نساء او خواهد بود.[10]
در روایت دیگر امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
«لولا ما منّ الله عزّوجلّ علی النّاس من طواف النّساء لَرَجع الرّجل إلی أهله و لیس یحلُّ له أهله»[11]؛ «اگر نبود که خداوند به وسیله طواف نساء بر مردم منت می گذاشت، هر آینه مرد به نزد خانواده و همسرش بر می گشت در حالی که همسرش بر او حلال نبود».
 

نماز جماعت اهل‌سنت 
روایتی است از حضرت امام جعفر الصادق(علیه السلام) که فرموده‌اند هرکس در نماز جماعت به امام جماعت اهل‌سنت اقتدا کند، از ثواب اقتدا به رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم) بهره‌مند خواهد شد.
سوال این است: اولاً، آیا این حدیث و روایت صحیح است یا خیر؟ ثانیاً، آیا علمای وهابیت از اهل‌سنت محسوب می‌شوند؟

در این روایت که از حیث سند صحیح و معتبر است امام صادق(علیه السلام) می‌فرماید:
«مَنْ صَلَّی مَعَهُمْ فِی الصَّفِّ الْأَوَّلِ کَانَ کَمَنْ صَلَّی خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ(صلی الله علیه و آله و سلم)»[12]؛ «هرکس با اهل‌سنت، در صف اوّل آنها نماز بگزارد، مانند کسی است که پشت سر رسول‌اللّه(صلی الله علیه و آله و سلم) در صف اوّل نماز گزارده است».
مرحوم شیخ حر عاملی نیز در کتاب وسائل الشیعه بابی را به روایات داله بر استحباب شرکت در نماز جماعت اهل‌سنت و شرکت در صف اول نماز آنها اختصاص داده است.[13]
هدف از جواز این عمل و استحباب و فضیلت آن این است که این عمل موجب جلب دوستی اهل‌سنت و موجب وحدت کلمه و اتحاد بیشتر مسلمانان می‌گردد.
امام خمینی طبق روایاتی که در این باب آمده به تقیه مداراتی با اهل‌سنت حکم کرده است[14]. تقیه مداراتی یکی از اقسام تقیه است که در این نوع تقیه ترس از ضرر مالی و جانی مطرح نیست؛ بلکه تقیه‌ای است که برای جلب دوستی و ایجاد وحدت با اهل‌سنت مدارا می‌گردد.
اما در خصوص سؤال پایانی شما باید بگوییم که امام جماعت مساجدی مانند مسجدالحرام و مسجدالنبی نیز گرچه جزء علمای وهابی هستند. اما از این روایات خارج نیستند و چه بسا در مورد این‌ها اهمیت بیشتری هم وجود داشته باشد.
در روایات نقل شده که امام حسن و امام حسین(علیهما السلام) پشت سر مروان بن حکم نماز می‌خواندند.[15]
مروان بن حکم همان کسی است که رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) وی را ملعون بن ملعون[16] نامیده بود. وی بعد از صلح امام حسن با معاویه از سوی معاویه والی و حاکم مدینه شده بود. امامت جمعه و جماعات در صدر اسلام از جایگاه بسیار مهمی برخوردار بوده است به طوری که معمولاً حاکمان و والیان هر شهر این منصب مهم را در اختیار خود داشته و با حضور دائم خویش از این منصب محافظت می‌کردند.
مرحوم امام می‌فرمایند: در وقتی که در مسجدالحرام یا مسجد النبی نماز جماعت منعقد شد مومنین نباید از آنجا خارج شوند و باید از جماعت تخلف نکنند و با سایر مسلمین به جماعت نماز بخوانند.
مقام معظم رهبری نیز نماز جماعت پشت سر اهل تسنن را جایز و صحیح می‌دانند.[17]
 

نماز شکسته 
چرا شیعیان نماز را در سفر شکسته می خوانند، اما برخی اهل سنت نماز خود را در سفر کامل به جا می آورند؟ آیا براساس سنت رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم)، نماز در سفر شکسته یا کامل بوده است؟

امروزه شرایط سفر و امکانات آن فراوان شده لذا ممکن است بسیاری تصور کنند چون علت قصر و نماز شکسته مشقت و سختی در گذشته و سفرهای صدر اسلام بوده است حال که سفرها به این راحتی شده و امکانات و ابزار موجود مشقت و سختی برای نماز را از بین برده پس دیگر نیازی به شکسته خواندن نماز و افطار روزه در سفر نیست و نماز با آن اهمیت فوق العاده که در دین دارد چرا ناقص گردد و چرا با کامل خواندن نماز و روزه ثواب بیشتری نبریم.
پاسخ به این سؤ الات نیاز به بررسی مفصلی در مسئله قصر نماز در سفر و شرایط و معیارها و ملاک های آن دارد لکن در اینجا دیدگاه شیعه و اهل‌سنت مختصراً مطرح می گردد.
شرایط قصر نزد مشهور علمای امامیه 6 مورد است:
1. مسافت، 2. قصد مسافت و استمرار آن، 3. خارج شدن از حد ترخص، 4.شغلش سفر نباشد، 5. قصد اقامت بیش از ده روز نداشته باشد (قواطع دیگر سفر پیش نیاید)، 6. سفر مباح باشد یا حرام نباشد.
در بیان شرایط قصر علمای امامیه تفاوت هایی وجود دارد که در نهایت، برگشت به همین 6 شرط دارد؛ مانند: علامه حلی[18]، شهید اول[19]، شیخ طوسی[20] و امام خمینی[21].
 در بین مذاهب اهل‌سنت در شرایط قصر اختلاف وجود دارد به طوری که از حداقل دو شرط تا حداکثر 8 شرط نقل شده است.
حنفی: 1. قصد مدت سفر 2. خروج از ساختمان های شهر[22]
شافعی: سمرقندی از شافعیه؛ 8 شرط گفته است[23] ولی موسی الحجاوی 5شرط بیان کرده[24] و محیی الدین نووی 4 شرط ذکر کرده.[25]
مالکی: الآبی از علمای مالکیه 5 شرط ذکر کرده است.[26]
حنبلی: ابن قدامه از حنبلیه سه شرط ذکر کرده است.[27]
در کلیه اقوال مسافت از اصلی ترین شرایط قصر بیان گردیده است بنابراین فریقین در مسافت اتفاق نظر و اجماع دارند هرچند در مقدار و حد آن اختلاف نظر دارند.
دلائل قصر از دیدگاه فریقین:
آنچه مسلم است از دیدگاه فریقین قصر نماز در سفر سنت رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) بوده و آن حضرت در تمام سفرها نماز را شکسته خوانده است[28] و به کسانی که مسافر نبودند تذکر می دادند که نمازشان را کامل بخوانند زیرا ما که شکسته می خوانیم مسافریم.[29]
همچنین یکی از بدعت های عثمان که سبب اعتراض و آغاز مخالفت های مسلمانان با وی گردید کامل خواندن نماز در منی در سال 29 هجری و سال ششم خلافتش بوده است.[30]
ملاک و معیار قصر چیست؟
به اجماع فریقین ملاک و معیار اصلی قصر مسافت است فقهای امامیه و عامه صرف نظر از اینکه قائل به وجوب قصر یا جواز آن باشند مسافت را معیار و ملاک اصلی قصر نماز مسافر ذکر کرده اند.[31] زیرا موضوع قصر در آیه و روایات و ادله؛ تحقق عنوان سفر و مسافر است و مسافر کسی است که به قصد مسافت معین از وطن یا محل اقامت خارج گردد لذا مسافت ملاک و معیار قصر است.
در صحاح جوهری؛ سفر به معنای روشنایی روز یا طی مسافت آمده است[32] و مسافت: به معنای دور، یا فاصله بین دو نقطه است و شرط اصلی عنوان مسافر، طی مسافت خاص است. [33]
اطلاق آیه 184 بقره تحقق عنوان سفر در جواز افطار و قصر است و منطوق و مفهوم روایات متعدد تقصیر؛ بر مسافت معین دلالت دارد مگر آنچه که به دلیل خارج است مانند کثیرالسفر.
تعیین مقدار مسافت توسط رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) 
تعیین مسافت توسط جبرئیل برای رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) دلیل دیگری بر این است که ملاک و معیار قصر؛ مسافت است و مقدار مسافت شرعی به وسیله رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) تعیین شده است که در روایت موثقه خزاز از امام صادق(علیه السلام) نقل گردیده است[34] و عامه با عمل به محتوای آن در واقع آن را پذیرفتند و گفتیم تقصیر به اتفاق فریقین سنت رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) بوده که کمترین حد مسافت آن به استناد این روایت یک برید یا 4 فرسخ رفت است که با برگشت 8 فرسخ می شود و عمل رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) در موسم حج در عرفات و منا که نماز را شکسته خواندند.
در بیان کلیات شرایط قصر از دیدگاه فریقین هیچ کدام از علمای فریقین در بیان شرایط قصر به مشقت و سختی سفر اشاره نکرده اند لکن چون در گذشته و مخصوصاً در صدر اسلام و زمان رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) ؛ سفر مشقات و سختی های فراوانی داشته لذا گفته می شود اگر مشقت و سختی از شرایط قصر باشد و به این دلیل نماز مسافر شکسته شده است بنابر این در بسیاری از سفرهای این روزگار که بدون هیچ سختی و مشقتی است نمی شود گفت نماز شکسته است لذا ضروری است که تحقیقی مختصر در این خصوص بیان گردد.
در قرآن در دو آیه مربوط به تقصیر اشاره ای به مشقت نشده است و در روایات نیز صراحتاً مشقت نیامده لکن بعضی از علمای امامیه از برخی روایات مشقت را فهمیده‌اند از جمله دو روایت فضل از امام رضا(علیه السلام).[35]
گرچه در ذیل این روایت اشاره ای به مشقت در سفر شده است ولی هیچ کدام از علمای امامیه به آن برای بیان مشقت به عنوان ملاک قصر استناد نکرده اند، تنها عدّه ای از علما، در مباحث جنبی مثل ترک نافله ها این روایت را ذکر نموده اند از جمله صاحب جواهر[36] اما این حدیث را آیت الله میلانی مؤید این مطلب آورده است که مشقت از اقتضائات سفر است و در ادامه به حدیث امام صادق(علیه السلام) اشاره نموده که قصر را هدیه الهی دانسته، و تأکید بر وجوب اقتضا و قبول هدیه نموده است.[37]
دیدگاه عامه در مشقت:
علمای عامه در قول به چهار برید و سه شبانه روز به این مطلب اشاره دارند که مشقت و سختی سفر در سه شبانه روز حاصل می گردد. شافعی و حنبلی قائل به قصر در مسافت 48 میل شده اند با استناد به روایت ابن عباس و ابن عمر که تقصیر به کمتر از 4 برید را نمی پذیرند و بین عسفان و مکه را مسافت قصر گفته اند چون در این صورت مشقت سفر حاصل می گردد.[38]
ابن قدامه در مذهب حنبلی به این حدیث استناد نموده.[39] موسی الحجاوی قائل به سببیت مشقت شده[40] و شربینی و بکری[41] در مذهب شافعی دلیل قصر را مشقت سفر دانسته. اما عامه در بیان شرایط تقصیر آن را نیاورده اند.
علمای امامیه این دیدگاه عامه را رد کرده اند مثلاً علامه حلی در رد نظر ابوحنیفه فرموده است: «همانا مشقت انضباط ندارد پس نمی توان آن را علت قرار داد و اگر هم علت باشد پس در مسیر یک روز حاصل می گردد و به مشقت یک روز حکم ثابت می گردد».[42]
پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) فرموده: «همانا خدا برداشته از مسافر روزه و قسمتی از نماز را پس هر کس که اسم مسافر بر او صدق کند جایز است برایش قصر و افطار»[43].
بنابراین ذکر مشقت یک روز در اقوال علمای امامیه بیشتر از جهت پاسخ گویی و اقناع عامه در بحث تقصیر می باشد نه اینکه مشقت را علت قصر بدانند.
دلایل عدم موضوعیت مشقت در قصر:
اولاً، علمای فریقین مشقت و سختی در سفر را از شرایط قصر ذکر نکرده اند و در هیچ رساله عملیه در شرایط قصر مشقت و سختی سفر را مطرح نکرده اند.
ثانیاً، ادله تصریحی بر مشقت و سختی نداشتند و ظاهر آیه جواز تقصیر در سفر است و قصر تنها برای مسافر ثابت شده است و در تحقق عنوان مسافر مشقت و سختی سفر موضوعیت ندارد.
ثالثاً، مشهور فریقین قصر از بعد از حد ترخص[44] می دانند این در حالی است  که هنوز مسیر زیادی را طی ننموده تا مشقت حاصل شده باشد لکن نماز را می تواند شکسته بخواند حتی اگر پس از آن توقف کند و در روزهای بعد ادامه سفر نماید.
رابعاً، اکثر علمای امامیة مشقت را از باب حکمت در قصر می دانند از جمله: علامه حلی، شهید ثانی، محقق حلی، محقق اردبیلی، محقق نراقی[45] و محقق کرکی آن را امر معنوی و آیت الله میلانی اقتضای سفر و آیت الله مشکینی تخفیف و هدیه الهی و آیت الله سبحانی به خاطر مصلحت خارجی دانسته اند.[46]
با توجه به اینکه ثابت گردید ملاک و معیار قصر مسافت است حال این پرسش مطرح است که مقدار مسافتی که سبب قصر می گردد چقدر است؟
بعضی در جدیدترین اقوال مسیر یک روز با وسایل نقلیه جدید را معیار قصر نماز دانسته اند که منوط به طی صدها الی هزاران کیلومتر می باشد.[47]
برای واضح شدن مطلب بحثی را تحت عنوان تحدید مسافت مطرح می کنیم:
تحدید مسافت:
در اینکه ملاک و معیار قصر نماز در سفر مسافت است هیچ جای تردید نیست و فریقین اجماع بر آن دارند و ادله فراوانی بر آن اقامه گردید. لکن اختلاف نظر در تحدید مسافت است که آیا زمانی است یا مکانی و در مقدار آن و در اولویت یکی از آن دو و یا هر دو با هم نظرات مختلفی وجود دارد.
در تحدید زمانی اتفاق و اجماع علمای امامیه بر یک روز کامل است؛ در عامه اکثریت قائل به سه شبانه روز هستند هر چند که اقوال یک روز؛ یک شبانه روز هم دارند ولی فتوایی بر آن نداده اند. در تحدید مکانی اتفاق و اجماع علمای امامیه بر هشت فرسخ است - اعم از امتدادیه یا تلفیقیه-. در عامه اختلاف نظر شدیدی وجود دارد ولی اکثریت 48 میل قائل هستند.
در جمع بندی اقوال مطرح شده به این نتیجه می رسیم که اصل در تحدید مسافت هشت فرسخ است و مسیر یک روز و تعبیرات دیگر مثل روشنایی یک روز یا شغل یک روز کاشف از این است که هشت فرسخ محقق شده و طریق برای هشت فرسخ خواهد بود و در عامه نیز طی مسافت مکانی کافی است؛ لذا آیت الله سیدابوالحسن اصفهانی ضمن تأکید بر این مطلب، رابطه هشت فرسخ و مسیر یک روز را مانند پانزده نوبت خورن شیر در بحث رضاع یا یک شبانه روز شیرخوردن می داند که کشف از موضوع حکم؛ روییدن گوشت به وسیله شیر خوردن می کند؛ لذا یک روز را کاشف از تحقق موضوع قصر هشت فرسخ دانسته؛ نه اینکه خودش به تنهایی تمام موضوع حکم باشد و عنوان خاصی در مقابل دیگری باشد.[48]
 بنابر آن چه گفته شد براساس سنت پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) نماز مسافر شکسته است و در قصر نمار مسافر ملاک و معیار اصلی به اتفاق و اجماع فریقین مسافت است و مشقت و سختی سفر و یا سرعت وسیله نقلیه و مدت زمان طی مسیر دخالتی در تحقق موضوع قصر نماز ندارند.

 

نماز میت 
نماز میت و ذکرهای مختصر آن چیست؟ تفاوت شیعه و سنی در این باره چگونه است؟

مشهور اهل‌سنت در نماز میت چهار تکبیر را واجب می دانند؛ ولی شیعه به پیروی از اهل بیت(علیهم السلام) پنج تکبیر را واجب می دانند.
امام صادق(علیه السلام) درباره حکمت پنج تکبیر فرمودند: «همانا خداوند تبارک و تعالی پنج نماز واجب کرده و برای میت به ازای هر نمازی تکبیری را قرار داده است»[49]
نماز میت به دو صورت مفصّل و مختصر خوانده می شود؛ که در اینجا صورت مختصر آن بیان می شود:
بعد از نیت و گفتن تکبیر اول بگوید: «أشهد أن لا إله إلاّ الله و أنّ محمّداً رسولُ‌الله».
بعد از تکبیر دوم بگوید: «اللهمّ صلّ علی محمّدٍ و آلِ محمّدٍ».
و بعد از تکبیر سوم بگوید: «أللّهمّ اغفِر للمُؤمنین و المؤ مناتِ».
و پس از تکبیر چهارم اگر میت مرد است بگوید: «أللّهمّ اغفِر لِهذا المیت».
و اگر زن است بگوید: «أللّهمّ اغفِر لِهذه المیتِ».
و بعد تکبیر پنجم را بگوید.[50]
 
 
 
 
 
 
 
 
پی نوشت ها: 
[1]. سیستانی، منهاج الصالحین، ج 2، م 215 ؛ مکارم، استفتاءات، ج 1، س 708 ؛ امام، تحریر الوسیلة، ج 2، القول فی الکفر، م 8 ؛ صافی، هدایة العباد، ج 2، القول فی الکفر، م 8 ؛ نوری، استفتاءات، ج 1، 668 ؛ دفتر: فاضل.
[2]. وحید، منهاج الصالحین، ج 3، م 1298 ؛ تبریزی، منهاج الصالحین، ج 2، م 1298 و دفتر: بهجت.
[3]. حج، آیه 29.
[4]. فروع الکافی، ج 4، ص 502.
[5]. بحارالأنوار، ج 96، ص 204، 208.
[6]. بحارالأنوار، ج 96، ص 213؛ فروع الکافی، ج 4، ص 503.
[7]. فروع الکافی، ج 4، ص 503.
[8]. همان.
[9]. همان.
[10]. من لا یحضره الفقیه، ج 2، ص 243.
[11]. همان.
[12]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، تهران، دار الکتب الإسلامیة، 1407 ه ق، ج 3، ص 380.
[13]. شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، مؤسسه آل البیت، سال 1409 هـ.ق، ج 8، ص 299.
[14]. امام خمینی، کتاب الطهارة، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1422ق، ص 522.
[15]. عَلِیُّ بْنُ جَعْفَرٍ فِی کِتَابِهِ عَنْ أَخِیهِ مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ( ع) قَالَ: صَلَّی حَسَنٌ وَحُسَیْنٌ خَلْفَ مَرْوَانَ وَنَحْنُ نُصَلِّی مَعَهُم .( شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، مؤسسه آل البیت، سال 1409 هـ.ق، ج 8، ص 301).
علی بن جعفر در کتاب خود از برادرش امام موسی کاظم(علیه السلام) نقل می کند که آن حضرت فرمود: «امام حسن و امام حسین(علیهما السلام)  پشت سر مروان نماز خوانده اند و ما نیز با آنها نماز می خوانیم.»
[16]. علامه مجلسی، بحارالانوار، بیروت، مؤسسه الوفاء، سال 1404 هـ ق، ج 62، ص 237.
[17]. اجوبه الاستفتاءات, تهران: الهدی, 1381, س 599, ص 197.
[18]. علامه حلی - المختصر النافع فی فقه الإمامیة؛ ج1، ص: 50.
[19]. الدروس الشرعیة فی فقه الإمامیة، ج1، ص، 21.
[20]. الجمل و العقود فی العبادات؛ ص: 124.
[21]. تحریر الوسیلة ج1، ص: 449.
[22]. تحفة الفقهاء السمرقندی، ج1، ص 147.
[23]. زکریاالانصاری درفتح الوهاب ج1ص 125.
[24]. موسی الحجاوی در الاقناع، ج 1، ص 15.
[25]. محیی الدین نوی در روضة الطالبین، ج 1، ص 498.
[26]. الثمر الدانی الابی الازهری ص 223.
[27]. الشرح الکبیر، عبدالرحمن بن قدامة، ج2، ص 91، 93 و 96.
[28]. المغنی عبدالله بن قدامة ج2 ص 90.
[29]. سنن ابی داود ج1ص 275.
[30]. وسائل الشیعة، ج8، ص 466 ؛ اضواء علی الصحیحین، الشیخ محمد صادق النجمی، ص 429 و 430 ؛ مدارک الاحکام، ج 8، ص 251، السید محمد العاملی ؛ التحفة السنیة مخطوط، ص 117، السید عبدالله جزائری.
[31]. المختصر النافع فی فقه الإمامیة، ج1، ص 50 ؛ الدروس الشرعیة فی فقه الإمامیة، ج1، ص212؛ تحریرالوسیلة، ج1، ص 449؛ تحفة الفقهاء، السمرقندی، ج1، ص 147 ؛ زکریاالانصاری، فتح الوهاب، ج1، ص 125 ؛ موسی الجارودی، الاقناع، ج 1، ص 157 ؛ محیی الدین نوی، روضه الطالبین، ج1، ص 498.
[32]. الصحاح الجوهری، ج2، ص 685.
[33]. الصحاح الجوهری ج2 ص 685.
[34]. وسائل الشیعة، ج8، ص 461.
[35]. همان، ج4، ص 87.
[36]. جواهرالکلام فی ثوبه الجدید، ج4، ص 39.
[37]. محاضرات فی فقه الإمامیة، صلاة المسافر و قاعدتی الصحة و الید، ص 116.
[38]. منتهی المطلب فی تحقیق المذهب، ج6، ص 333.
[39]. المغنی، عبدالله بن قدامة، ج2، ص 94.
[40]. الاقناع، موس الحجاوی، ج1، ص 157.
[41]. محمد الشربینی، مغنی المحتاج، ج1، ص 262 ؛ اعانة الطالبین، ج2، ص 113، البکری الدمیاطی.
[42]. منتهی المطلب فی تحقیق المذهب، ج6، ص 332.
[43]. کنزالعرفان فی فقه القرآن، ج1، ص 186.
[44]. ابن براج و ابن عقیل، مجموعة فتاوی ابن ابی عقیل، ص 54 ؛ شیخ طوسی، الخلاف، ج1، ص572؛ المبسوط فی فقه الامامیة، ج1، ص 140، شیخ انصاری: مشهور خفاء جدران است؛ الصلاة، للشیخ الأنصاری، ج3، ص 140، شهید اول، الدروس الشرعیة فی فقه الإمامیة، ج1، ص 210 ؛ مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة، ط الحدیثة، ج10، ص 442؛ اقوال عامه تحفة الفقهاء، السمرقندی، ج1، ص 147؛ الاقناع، موسی الحجاوی، ج1 ص 160.
[45]. علامه در تذکرة الفقهاء، ط - الحدیثة، ج4، ص 370 ؛ منتهی المطلب فی تحقیق المذهب، ج6، ص 332؛ روض الجنان، ص 383 ؛ روض الجنان فی شرح إرشاد الأذهان، (ط - الحدیثة)، ج2، ص 1022 ؛ محقق حلی در کنزالعرفان فی فقه القرآن، ج1، ص 186 ؛ محقق اردبیلی در مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان، ج3، ص 366 ؛ محقق نراقی، مستند الشیعة فی أحکام الشریعة، ج8، ص 264.
[46]. رسائل کرکی ج2 ص239 - صلاة المسافر ص: 116- الفقه المأثور؛ ص: 144- ضیاء الناظر فی أحکام صلاة المسافر؛ ص: 364.
[47]. صادقی تهرانی، نگرشی جدید بر نماز و روزه مسافر، ص 22.
[48]. السید ابوالحسن الموسوی الاصفهانی و السید الحسین الموسوی العلوی الخوانساری، صلاة المسافر، ص 26.
[49]. وسایل الشیعه، باب 5، ابواب صلاة الجنازة، حدیث 3.
[50]. توضیح المسائل شش مرجع، تنظیم: مسلمی زاده، ص 225.

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <br><em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
2 + 0 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .